Nie widać dysku, pendrive’a albo karty pamięci

Co się psuje w nośniku i kiedy dane da się jeszcze odzyskać

O tym, czy odzysk będzie tani czy kosztowny, decyduje jedna rzecz: czy nośnik jest jeszcze widziany elektrycznie. Jeżeli komputer go wykrywa, choćby z błędami, pracujemy programowo. Jeżeli nie widzi go wcale, trzeba wejść do środka — i to zupełnie inna półka cenowa.

Dysk talerzowy

Klasyczne dyski Seagate, Western Digital, Toshiba i HGST psują się mechanicznie. Charakterystyczne stukanie albo cykliczne klikanie oznacza problem z głowicami, cisza przy podłączeniu — zwykle zatarty silnik. Znacznie częściej trafiają jednak dyski, które kręcą się normalnie, tylko mają rozsypane sektory: system zawiesza się przy kopiowaniu, a odczyt zwalnia do kilku megabajtów. To wciąż przypadek programowy — czytamy nośnik sektor po sektorze, omijając uszkodzone obszary.

Dysk SSD i M.2

W dyskach Samsung, Crucial, Kingston, ADATA, Goodram i WD nie ma części ruchomych, więc nie ma też stukania. SSD potrafi zniknąć z BIOS-u z dnia na dzień albo przejść w tryb tylko do odczytu, gdy kontroler wykryje zużycie kości. Ta pierwsza sytuacja jest trudna: przy zaszyfrowanym sprzętowo kontrolerze dane bywają nie do wyciągnięcia nawet po wlutowaniu kości gdzie indziej. Dlatego SSD, który zaczyna się gubić, warto skopiować od razu.

Pendrive

Najczęstsza sprawa w tej grupie i zarazem najprostsza: ułamana albo wyrwana wtyczka USB. Kość pamięci jest wtedy cała, uszkodzone jest połączenie — w pendrive'ach SanDisk, Kingston, Goodram, Lexar i Transcend najczęściej odrywają się pola lutownicze przy złączu. Gorzej, gdy pendrive zgłasza się jako nośnik o zerowej pojemności albo prosi o sformatowanie — to znak, że poszedł kontroler.

Karta pamięci SD i microSD

Karty SanDisk, Kingston, Lexar i Samsung trafiają do nas najczęściej z aparatów Canon, Nikon i Sony, z dronów DJI oraz z rejestratorów. Typowe zgłoszenia to przypadkowe sformatowanie w aparacie, komunikat o uszkodzonej karcie albo przerwane nagrywanie materiału. Przy skasowaniu i formatowaniu szanse są wysokie, o ile karta nie była po zdarzeniu dalej używana — każde kolejne zdjęcie nadpisuje to, co jeszcze dało się odzyskać.

Kiedy szanse realnie spadają

Trzy sytuacje psują rokowania bardziej niż samo uszkodzenie: dane nadpisane po zdarzeniu, wielokrotne próby odzysku programami z internetu zapisującymi wynik na ten sam nośnik oraz zalanie, które zostawiono na tygodnie — korozja robi wtedy więcej szkody niż sam kontakt z wodą.

Dlatego pierwsze pytanie przy przyjęciu brzmi zawsze tak samo: czy urządzenie widzi nośnik. Odpowiedź na nie dzieli sprawy na te za kilkaset złotych i te za kilka tysięcy. Nie zajmujemy się natomiast odzyskiwaniem danych z telefonów — to osobna dziedzina i osobny sprzęt.